Η μέτρηση του χρόνου στο Βυζάντιο – La misura del tempo a Bisanzio presentazione di Marianna Savrani

Διάλεξη της Μαριάννας Σαβράμη, αρχιτέκτονος–αναστηλώτριας της 1ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων.
Η διάλεξη εντάσσεται στη σειρά διαλέξεων με τίτλο «Στιγμιότυπα της καθημερινής ζωής στους βυζαντινούς και μεταβυζαντινούς χρόνους», την οποία διοργανώνει από τον Φεβρουάριο έως τον Μάιο του 2010 ο Σύλλογος Φίλων του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου με αφορμή το νέο ημερολόγιό του, θέμα του οποίου είναι «Ανιχνεύοντας το κοσμικό στο ιερό».

H περίληψη της διάλεξης:
Ο χρόνος σφραγίζει κάθε σημαντική δραστηριότητα της ανθρώπινης νόησης, αποτελεί τμήμα της ύπαρξής μας. Είναι ίσως η πιο φοβερή, ανεξιχνίαστη και μυστηριώδης δύναμη στον κόσμο, που όλα τα αλλάζει. Η παρουσίαση αυτή επιδιώκει να απαντήσει σε δύο ιστορικά ερωτήματα: ποια είναι η έννοια του χρόνου και πώς πραγματοποιείται η μέτρησή του. Για τους Βυζαντινούς, ο χρόνος είναι μέτρηση της φθοράς. Χαρακτηρίζει τη μεταβολή, άρα είναι συνδεμένος με το φθαρτό και το μεταβλητό κόσμο, αρχίζει τη ροή του με τη δημιουργία, η οποία είναι και η αφετηρία μέτρησης της βυζαντινής χρονολογίας. Μέτρηση του χρόνου σημαίνει τρία πράγματα: 1) τη χρονολογία (σε ποιο έτος βρισκόμαστε), 2) το ημερολόγιο (μέτρηση και καταμερισμός του έτους) και 3) μέτρηση της ημέρας (κατάτμηση της μέρας). Τα όργανα μέτρησης είναι οι αστρολάβοι, τα ηλιακά ρολόγια, οι κλεψύδρες κλπ. Τα περισσότερα ηλιακά ρολόγια βρίσκονται σε βυζαντινούς ναούς, αλλά ο αριθμός τους, σε σύγκριση με τον συνολικό αριθμό των σωζόμενων βυζαντινών ναών, είναι ελάχιστος. Ο μικρός αριθμός τους ίσως υποδηλώνει ότι τα ηλιακά ρολόγια δεν ήταν συνηθισμένο μέρος του αρχιτεκτονικού λεξιλογίου των ναών, πράγμα που σαφέστατα συμβαίνει στη Μεσαιωνική Δύση. Ποια είναι αλήθεια, η αιτία αυτής της διαφοροποίησης; Ίσως οι οριστικές απαντήσεις να μένουν ακόμη πεισματικά χαμένες μέσα στα δαιδαλώδη μονοπάτια των φιλοσοφικών και μεταφυσικών αναζητήσεων του ανθρώπου.

   Invia l'articolo in formato PDF